12e eeuw: de ’stad’ heeft een geologisch-landschappelijk bepaalde structuur van linten op hoger gelegen ruggen. Brabant wordt vanuit Leuven, later Brussel bestuurd. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog hebben zich hier veel verwoestende oorlogen afgespeeld tussen Katholieke Spanjaarden en Lutherse Protestanten. In 1814 wordt Noord-Brabant een provincie in het Koninkrijk der Nederlanden.
Eindhoven in de industriele 19e eeuw: enkele structurele veranderingen worden doorgevoerd. Het treinstation opent in 1866. Philips koopt, min of meer bij toeval in Eindhoven, een kleine fabriek in 1891. Dit is de start van de huidige multinational en het begin van een explosieve groei van de stad.
Eindhoven in 1918: de stad is een intrigerend netwerk van stedelijke lintbebouwingen door landbouwgebied. Op de kaart zijn verschillende infrastructurele plannen ingetekend door Cuypers & Kooken, zoals een ringweg. Deze plannen dienen ertoe de dorpen Eindhoven, Stratum, Gestel, Strijp, Woensel en Tongelre ook ruimtelijk met elkaar te verenigen. In 1920 worden de dorpen door Eindhoven geannexeerd. Eindhoven heeft op dit moment zelf 6.000 inwoners, de andere dorpen hebben er samen 39.000. Op de kaart is ook nog een directe railverbinding met Brussel te zien, die ongelukkigerwijs na de Tweede Wereldoorlog opgeheven is.
1930, het uitbreidings- en herzieningsplan van De Casseres (de uitvinder van het begrip ‘planologie’). De Casseres stelde een meer systematische, functionele structuur voor, met uitbreidingen per sector en verkeersafwikkeling via de ring. Na de oorlog is vrijwel alles van dit plan gerealiseerd.
Eindhoven in 1932. Ondanks de intenties is er nog weinig gecoordineerde ontwikkeling, en de stad volgt het patroon van de organsiche groei. De verschillende stadsdelen groeien langzaam maar zeker aan elkaar.
1957: de stadskaart met ingetekende uitbreidingsplannen voor Woensel (noord). De plannen zijn ‘rationeel’ te noemen en tonen weinig belangstelling voor bestaande structuren en geschiedenis. Na de ‘massieve’, concentrische plannen van De Casseres, hanteert de gemeente nu een ’bloemblad-model’ voor de volgende fase, waarin diepe groene inhammen de stadsdelen scheiden. De lege sector aan de noordoostzijde van de binnenstad is de plek waar even later de TU Eindhoven verschijnt.
In 1969 keurt de gemeenteraad het City Plan van Van den Broek & Bakema goed, warin voorgesteld wordt een groot deel van de binennstad af te breken en te vervangen door grote lineaire bouwblokken (‘flats’) met enorme parkeergarages en eveneens vrij forse pleinen. Opmerkelijk genoeg wordt dit plan niet enkel met een beroep op functionaliteit, maar ook met een beroep op menselijke maat verkocht. Bestuurders en bedrijven stonden achter het plan, maar het was omstreden bij de bevolking. Los van discussies over historie en moderniteit, kan wel gezegd worden dat het City Plan erg optimistisch was qua voorspellingen van groei. Het werd gemaakt in een tijd dat de regering schatte dat Eindhoven 600.000 inwoners zou hebben in 1990, terwijl dat er met de wijsheid van achteraf feitelijk 200.000 zouden zijn. In 1974 werd de beslissing van de gemeenteraad vernietigd door de Kroon.
2006: recente geschiedenis en nabije toekomst: de stedelijke structuur is de afgelopen halve eeuw niet verder gewijzigd. De groei is verder gegaan volgens het eerder uitgelegde patroon. Het ‘bloemblad’-model is nu ook van toepassing op een hoger niveau en betreft inmiddels de hele agglomeratie. Eindhoven groeit in snel tempo vast aan de omliggende gemeenten (history repeating) Veldhoven, Best, Son, Nuenen, Geldrop, Aalst en Waalre. De regio werkt samen onder de naam SRE (Samenwerkingsverband Regio Eindhoven). De High Tech Campus (zuidwest) en de TU/e campus (noordoost, centraal) zijn onderling verbonden via de recent opgewaardeerde groen-blauwe Dommel Corridor (de Dommel is een riviertje dat van zuidwest naar noordoost door de stad heen loopt).
De meest recente ontwikkelingen betreffen samenwerkingen op regionale schaal. Eindhoven, Leuven en Aaken werken onder de naam ELAT (T voor Triangle) samen als voorlopers op het gebied van technologie, R&D, patenten, innovatie en hoogwaardige kenniseconomie. De regio Zuidoost Brabant heeft op nationaal niveau de status van Brainport gekregen. ELAT is nummer 3 in Europa op het gebied van gekapitaliseerde R&D, na Helsinki en Munchen.
Het andere vehikel van ambitie is BrabantStad, de samenwerking tussen Eindhoven, Tilburg, Breda, Helmond en Den Bosch, vergelijkbaar met de Randstad. Eindhoven zet onder andere in op de status van 2e nationale luchthaven voor Eindhoven Airport. Er loopt ook een studie naar aansluiting op HSL aan de oostzijde via Venlo naar Duitsland, en indien mogelijk aangehaakt op de HSL Amsterdam-Brussel-Parijs op station Breda. Verder is het natuurreservaat tussen Tilburg, Eindhoven en Den Bosch inmiddels een feit.
Op stadsniveau ondergaat de binnenstad een ingrijpende architectonische en stedenbouwkundige verandering die duidelijk een positief effect heeft op de sfeer, uitstraling en verblijfskwaliteit. Last but not least wordt het monumentale voormalige Philipsgebied Strijp S met veel ambitie herontwikkeld tot een derde stadscentrum dat er mag zijn.
Het verhaal wordt vervolgd op het moment dat er weer nieuwe ontwikkelingen zijn.
