Ik denk dat wij als architecten zinvol kunnen zijn in de mate waarin wij juist deze problemen als uitgangspunt nemen om mee te werken. Dus: ontwerp betaalbare woningen (zoals in mijn vorige commentaar uiteengezet), laat mensen zoveel mogelijk zelf (mee)bouwen (drukt aanzienlijk de kosten, verlaagt werkeloosheid, verhoogt vaardigheden en verbetert arbeidsposities), volg enkele van de New Urbanism uitgangspunten om sociale veiligheid en samenhang te vergroten, neem urban farms op om de economische basis te versterken.

Los daarvan denk ik dat kritische kunstenaars in staat zijn om vragen op te roepen, stelling te nemen, absurditeiten te tonen, verbanden te leggen en bewustzijn aan te brengen, dus in die zin kan architectuur -als kunst opgevat- ook relevant zijn en betekenis hebben.

Overigens zou het nog veel beter zijn als de oorzaak van de armoede werd aangepakt, en de werkloosheid werd bestreden… Dan zouden we deze discussies over betaalbare woningen wellicht niet eens hoeven te hebben.

Denk je dat architectuur als kunst een effect zou kunnen hebben op de burgers… ik bedoel, zou architectuur in zijn ‘volle glorie’… invloed kunnen hebben op de maatschappij? Deze mensen get crap en feel like crap, maar als we ze iets waardevols geven, iets moois zoals een gemeenschapshuis of iets anders, mischien zelfs “non-traditional residential“, zou dat hen iets geven van “wow, we betekenen wat in deze wereld?” Ik weet niet, misschien ben ik naief, maar ik denk dat architectuur als kunstvorm mensen kan veranderen…

In plaats van onbetaalbare woningen en wijken te maken, zouden eerder de kwaliteitseisen voor de huizen in deze gebieden moeten worden verlaagd, zodat er huizen kunnen worden gebouwd tegen een acceptabele prijs. Ik stel niet voor om sloppenwijken te bouwen, maar er zit nog heel veel tussen sloppenwijken en het opgetopte kwaliteitsniveau van het Bouwbesluit (US Building Code). Moderne energie-eisen, geluidseisen, veiligheidscertificaten, officiele vergunningen en welstandseisen maken gebouwen duur. Het is contraproductief en dubieus om (behoorlijk) hoge kwaliteitseisen op te leggen aan (hele) kleine portemonnees.

HET IS MOGELIJK om een stuk goedkoper te bouwen. Je kunt bijvoorbeeld heel goed standaard constructies zoals loodsen, kassen, stallen en hallen geschikt maken voor bewoning. De kostprijs voor een dergelijke constructie ligt zo’n 50-70% onder die van reguliere woningbouw, waarbij opgemerkt moet worden dat ze dan nog wel met keuken, badkamer, ramen en verwarming moeten worden voorzien, maar ze blijven aanzienlijk goedkoper. Er zijn voorbeelden van dit soort onconventionele woningen die buitengewoon geslaagd zijn, OOK op het vlak van woonkwaliteit en architectuur. Een andere optie is om kleinere kavels uit te geven, en een tuin op het dak te leggen. Daktuinen zijn duurder dan gewone platte daken, maar 1m2 daktuin is zeker in stedelijke gebieden vele malen goedkoper dan 1m2 grond. Als er dan ook nog een moestuin van wordt gemaakt, dan lost dat qua armoede in ieder geval een groot deel van de basisbehoeften op (urban farm). Tot slot: ongeveer de helft van de bouwkosten bestaat uit arbeid, dus alles wat eenvoudig kan blijven en zelf kan worden gebouwd, betaalt zich dubbel en dwars uit, en dit lost ook nog eens een deel van het werkloosheidsprobleem op.

Bij elkaar opgeteld kunnen enkele tientallen procenten worden bespaard ten opzichte van de ‘middleclass’ kwaliteitsbouw die nu met of zonder goede bedoelingen wordt gerealiseerd, en de bij-effecten zijn ook niet oninteressant: groen, betrokkenheid, zelfbouw, autonomie, werkervaring en trots.

Een groep studenten van de School van het Art Institute of Chicago werkt momenteel aan een groenmap van verschillende Southside buurten: Bronzeville, Kenwood, North Kenwood, Lake Park en The Gap.

Anno 2007 zien we nog steeds de situatie dat armoede, criminaliteit en gebrek aan economische ontwikkeling dit gebied in hun greep houden. Racisme is onweerlegbaar en voor het overgrote deel van de zwarte bevolking is er geen werkgelegenheid of geschikte huisvesting. Terwijl gentrification [= upgrade van een achterstandswijk via een traject van kunstenaars, galeries, yuppen, hier ook de upgrade via New Urbanism, HS] zich hier lelijk begint te roeren, doet dit helemaal niets voor degenen die gevangen zitten in armoede, voor de ondermaatse scholen of de hoge misdaad.

Als je in het noorden van Chicago woont, waan je je er op een andere planeet. Er is helemaal niets dat het leven duurzaam en stabiel maakt in Southside. Een stad die miljoenen aan belastinggeld uitgeeft om de Olympische Spelen binnen te halen, zou zijn prioriteiten beterv elders kunnen leggen, voordat de hele wereld de gespletenheid van leefomstandigheden ziet, waarbij Southside vergelijkbaar is met een ontwikkelingsland.

Architectuur, en in het bijzonder New Urbanism, gaat voor de huidige bewoners geen enkel verschil maken in Bronzeville. Het zal nieuwe middenklasse bewoners aantrekken die de nieuwe huizen kunnen betalen, en de problemen naar andere buurten verplaatsen. De verlichting van armoede kan niet met mooie gevels worden bereikt. Het vergt politieke bereidheid en mentaliteitswijzigingen bij de haves.